Urodynamika – czym jest i kiedy się ją wykonuje?
Urodynamika jest narzędziem diagnostycznym w ocenie funkcji dolnego odcinka układu moczowego, zwłaszcza pęcherza moczowego i cewki moczowej.
Dzięki tym badaniom można zidentyfikować przyczyny nietrzymania moczu, obstrukcji, zaburzeń skurczów mięśni pęcherza czy innych patologii, co pozwala na dobranie odpowiedniego leczenia i terapii rehabilitacyjnej.
Urodynamika jest szczególnie ważna w diagnostyce i leczeniu pacjentów z problemami układu moczowego, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, a jej wyniki stanowią podstawę do planowania dalszych kroków terapeutycznych.
Kto kieruje na badanie urodynamiczne?
Badanie urodynamiczne może się różnić w zależności od tego, czy jest zlecone przez urologa, czy przez ginekologa, ponieważ specjaliści ci mogą skupić się na różnych aspektach układu moczowego i reprodukcyjnego.
Urolog kieruje pacjenta na badanie urodynamiczne, gdy występują objawy sugerujące zaburzenia funkcji dolnych dróg moczowych, takie jak:
- Nietrzymanie moczu (np. wysiłkowe, parcia naglące, mieszane)
- Trudności w rozpoczęciu oddawania moczu
- Osłabiony strumień moczu
- Uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza
- Parcie na mocz bez wycieku
- Powtarzające się infekcje dróg moczowych
- Nieprawidłowe wyniki badania fizykalnego lub inne badania obrazowe wskazujące na zaburzenia układu moczowego
Ginekolog zleca badanie urodynamiczne głównie u kobiet z problemami:
- Nietrzymania moczu:
- wysiłkowe nietrzymanie moczu
- nietrzymanie moczu z parcia
- mieszane nietrzymanie moczu
- Zaparcia i problemy z opróżnianiem pęcherza:
- przewlekłe zatrzymanie moczu
- trudności w opróżnianiu pęcherza
- Nietypowe objawy:
- uczucie niepełnego opróżniania pęcherza
- częstomocz
- nagłe parcie na mocz
- ból podczas oddawania moczu
- Diagnostyka i ocena po operacjach ginekologicznych lub urazach miednicy
- Planowanie leczenia i ocena skuteczności terapii (np. po leczeniu chirurgicznym NTM)
- Diagnostyka przy podejrzeniu neurologicznych przyczyn zaburzeń oddawania moczu
- Ocena funkcji zwieraczy i detrusora przy podejrzeniu ich dysfunkcji
Technicznie samo badanie urodynamiczne jest zazwyczaj podobne i obejmuje pomiar ciśnienia, przepływu, objętości pęcherza, a czasem badanie EMG. Różnice mogą wynikać z interpretacji wyników, celów badania i szczegółów zlecenia, które mogą być dostosowane do konkretnej klinicznej sytuacji pacjenta i specjalisty zlecającego.
Przebieg badania urodynamicznego – przewodnik dla pacjenta
- Przygotowanie do badania
- Nie musisz się specjalnie odżywiać. Przed badaniem można zjeść lekkostrawny posiłek i wypić pół litra wody. Następny posiłek można zjeść dopiero po wykonaniu badania.
- Jeśli masz choroby serca lub przyjmujesz leki, poinformuj o tym lekarza.
- Przed badaniem nie wolno oddawać moczu, gdyż musi być ono przeprowadzone na pełnym pęcherzu.
- Podłączenie do urządzeń
- Lekarz lub pielęgniarka podłączy do ciebie cienkie rurki (cewniki).
- Jeden cewnik zostanie wprowadzony do pęcherza moczowego, aby mierzyć jego ciśnienie.
- Inny cewnik może być wprowadzony do odbytu lub pochwy, aby sprawdzać ciśnienie w tych miejscach.
- Badanie
- Wypicie niewielkiej ilości wody, aby wypełnić pęcherz.
- Stopniowe napełnianie pęcherza specjalnym płynem, podczas czego będą mierzone ciśnienia.
- Zajęcie różnych pozycji ciała i wykonywanie poleceń lekarza, np. parcia, skurczów.
- Odczucia pacjenta
- Uczucie pełnego pęcherza.
- Lekkie dyskomforty, ale badanie nie jest bolesne.
- Jeśli coś będzie niepokojące, należy poinformować personel.
- Po badaniu
- Rurki zostaną usunięte.
- Można od razu iść do toalety i oddać mocz.
- Jeśli masz jakieś pytania lub czujesz się źle, poinformuj personel.
- Po badaniu lekarz omówi z tobą wyniki i zdecyduje o dalszym leczeniu.
Zalety i ograniczenia badania urodynamicznego
Zalety:
- Dokładność: pomaga dokładnie zidentyfikować, co powoduje Twoje problemy z moczem.
- Pomoc w leczeniu: ułatwia lekarzowi wybranie najlepszej metody leczenia.
- Rozpoznanie problemu: umożliwia wykrycie różnych schorzeń układu moczowego.
Ograniczenia badania urodynamicznego:
- Badania nie zostanie przeprowadzone u osób z aktywną infekcją dróg moczowych, u kobiet w trakcie miesiączki, czy u osób z poważnymi schorzeniami nerek lub pęcherza.
- Pacjent czasami może się czuć niekomfortowo: podczas badania może być trochę niewygodnie lub boleśnie.
- Czasami trzeba badanie powtórzyć: jeśli wynik nie jest jasny, może być konieczne powtórzenie badania.
- Nie zawsze w pełni odzwierciedla naturalne funkcjonowanie pęcherza i cewki moczowej, gdyż jest przeprowadzane w warunkach kontrolowanych.
- Nie zawsze jest idealny: niektóre problemy mogą wymagać innych badań, bo urodynamiczne nie pokaże wszystkiego.
Badanie urodynamiczne, mimo że pacjent może odczuwać pewien dyskomfort, jest ważnym narzędziem diagnostycznym w urologii i ginekologii, szczególnie w przypadku nietrzymania moczu i innych zaburzeń dolnych dróg moczowych. Choć ma pewne ograniczenia, to zalety, takie jak precyzyjna ocena funkcji pęcherza i cewki, przeważają one nad potencjalnymi niedogodnościami.
Jak zmniejszyć dyskomfort pacjenta?
- Precyzyjne przygotowanie pacjenta:
- wyjaśnienie badania, zmniejszenie lęku i napięcia, łagodny język,
- zapewnienie komfortu psychicznego.
- Odpowiedni sprzęt:
- cienkie cewniki,
- właściwy rozmiar.
- Znieczulenie miejscowe:
- w razie potrzeby żele znieczulające,
- konsultacja co do metody.
- Techniki relaksacyjne:
- rozluźnianie mięśni dna miednicy,
- spokojny oddech.
- Prawidłowa technika wprowadzania cewnika:
- powoli i delikatnie; przerwa przy bólu.
- Dostosowanie procedury:
- możliwie najwygodniejsza pozycja,
- minimalny czas badania.
- Wsparcie i komunikacja:
- stały kontakt z lekarzem,
- możliwość obecności osoby towarzyszącej.
Jeśli dyskomfort jest znaczny lub pojawiają się powikłania, konieczna jest konsultacja z lekarzem prowadzącym, który może rozważyć zastosowanie dodatkowych metod łagodzących.
Podsumowanie
Problem pęcherza nadreaktywnego i nietrzymania moczu jest ogromny. Szacuje się, że w Polsce około 10 procent społeczeństwa – kobiety, mężczyźni a nawet dzieci – cierpi na taką przypadłość. Ze statystyk wynika, że 1/6 społeczeństwa cierpi na zespół pęcherza nadreaktywnego a problem nietrzymania moczu dotyka co ósmą kobietę w wieku do 40 lat i co drugą po menopauzie. Dla wielu z nich jest to bardzo wstydliwe schorzenie. Niepokojące jest, że prawie dwie trzecie kobiet nigdy nie skonsultowało się w tej kwestii z lekarzem, a te, które zdecydowały się na rozmowę z lekarzem, zwlekały z tym 2 – 3 lata.
Dlatego tak ważne jest zwiększenie świadomości pacjentów aby zapobiec negatywnym skutkom tych chorób. W Centrum Medycznym Słowiańska każdy przebadany pacjent ma również możliwość wykonania badań diagnostycznych w tym badanie urodynamiczne, które umożliwią lekarzowi przygotowanie terapii.
Zobacz także: diagnostykę urologiczną, badania urologiczne, uroflowmetrię.